De woningnood is groot. Toch horen we in discussies over woningbouw
en wonen vooral de stemmen van omwonenden, 
belangenorganisaties en bezwaarmakers. Maar hoe zorgen we ervoor dat ook woningzoekenden worden gehoord? Daarover gingen we in gesprek
met Bianca Bremer, wethouder Wonen in Leidschendam-Voorburg. Zij pleit voor meer aandacht voor de mensen om wie het uiteindelijk draait: de woningzoekenden zelf.
Woningzoekenden zijn minder goed georganiseerd
Volgens de wethouder krijgt de stem van woningzoekenden nog niet dezelfde aandacht als die van andere groepen. Juist daarom vindt ze het belangrijk dat woningzoekenden zelf een plek krijgen in gesprekken over wonen en woningbouw. Bianca vertelt: “Woningzoekenden zijn minder goed georganiseerd dan huurders of woningeigenaren. Huurders hebben vaak een huurdersvereniging en woningeigenaren kunnen zich verenigen in een VvE. Voor woningzoekenden bestaat zo’n structuur niet. Daardoor wordt hun perspectief vaak ingebracht door gemeenten, ontwikkelaars of corporaties, terwijl dat natuurlijk niet hetzelfde is als wanneer woningzoekenden zelf meepraten.”
Betrek woningzoekenden actief bij plannen
In Leidschendam-Voorburg wordt steeds vaker gezocht naar manieren om woningzoekenden rechtstreeks te betrekken bij besluitvorming. Zo kunnen woningzoekenden via een klankbordgroep meepraten of meedenken over woningbouwprojecten. Zo worden zij stap voor stap meegenomen in het ontwikkelproces. Ook bij de ontwikkeling van beleid worden woningzoekenden actief betrokken. Een mooi voorbeeld is het volkshuisvestingsprogramma van de gemeente. Bianca: “Tijdens een participatieavond voor inwoners waren veel woningzoekenden aanwezig, zowel jong als oud. Zij deelden waardevolle inzichten over hun woonwensen. Hun input is daadwerkelijk verwerkt in ons beleid, bijvoorbeeld rondom de woonbehoeften van ouderen die langer zelfstandig willen blijven wonen.”
Achter elke woningzoekende zit een persoonlijk verhaal
In haar werk als wethouder wordt Bianca regelmatig geconfronteerd met de impact van het woningtekort. “Een woning is veel meer dan alleen een dak boven je hoofd. Iedere verhuizing markeert een belangrijke fase in iemands leven. Voor studenten betekent het zelfstandigheid. Voor jonge stellen de mogelijkheid om een gezin te starten. Voor ouderen een kans om comfortabel en prettig oud te worden. De mogelijkheden voor al deze groepen zijn momenteel beperkt. Als wethouder hoor ik dagelijks verhalen van mensen die vastlopen op de woningmarkt. Dat maakt veel indruk.”
Niet alleen luisteren naar mensen die al een woning hebben
Volgens de wethouder ontstaat er een probleem wanneer woningzoekenden onvoldoende worden meegenomen in de besluitvorming. “Dan bestaat het risico dat we vooral luisteren naar mensen die al een woning hebben. Dat zijn vaak de omwonenden. Hun belangen zijn belangrijk, maar de duizenden mensen die dringend op zoek zijn naar een woning moeten ook vertegenwoordigd zijn. Alleen dan kun je een zorgvuldige afweging maken.”
De belangen van beide groepen wegen
Bij informatie- en bewonersavonden probeert de wethouder daarom altijd aandacht te vragen voor beide perspectieven. De gemeente probeert daarom zoveel mogelijk verschillende belanghebbenden aan te trekken bij bijeenkomsten over nieuwbouwprojecten. Bianca: “Als wethouder zie ik het als mijn taak om de belangen van verschillende groepen tegen elkaar af te wegen. Tijdens bewonersavonden benadruk ik dat er naast de direct omwonenden ook duizenden woningzoekenden zijn die graag in onze gemeente willen (blijven) wonen.”
Eerlijke balans: luisteren én bouwen
De balans tussen luisteren naar omwonenden en het realiseren van voldoende woningen vraagt volgens de wethouder om eerlijkheid. “Omwonenden verdienen het om gehoord te worden. Zij kennen hun buurt goed en kunnen vaak waardevolle inzichten geven over leefbaarheid, verkeer, groen en kwaliteit van de omgeving.” Tegelijkertijd ziet ze als wethouder een bredere verantwoordelijkheid. “Als gemeentebestuur moeten we verder kijken dan de directe projectomgeving. Een goede balans betekent dat we serieus luisteren naar de zorgen en plannen, maar ook dat we eerlijk zijn over de noodzaak van woningbouw. Stilstand is geen oplossing voor de duizenden mensen die wachten op een woning.”
Maak woningzoekenden zichtbaar
Gemeenten, corporaties en organisaties zoals Sociale Verhuurders Haaglanden (SVH) kunnen volgens de wethouder veel doen om woningzoekenden een stem te geven. “Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid om woningzoekenden actief te betrekken bij gesprekken over wonen. Dat kan via participatietrajecten, maar ook door hun verhalen zichtbaarder te maken in de media en via onze eigen communicatiekanalen. De samenwerking met SVH speelt daarin een belangrijke rol. Zo beschikt SVH over een bestand van woningzoekenden in de regio Haaglanden die we kunnen uitnodigen voor participatietrajecten en bewonersavonden. Daar maken we dankbaar gebruik van. Verder doet onze gemeente mee aan de regionale pilot om de stem van woningzoekenden te versterken.”
Meer dan alleen bezwaren
De wethouder zou graag enkele misverstanden rondom woningbouw willen wegnemen. “Discussies over woningbouw zijn vaak zwart-wit. Omwonenden denken soms dat nieuwbouw alleen maar negatieve gevolgen heeft, zoals minder zonlicht of extra parkeerdruk. Maar woningbouw kan een buurt juist versterken, bijvoorbeeld als leegstaande panden worden getransformeerd naar woningen en voorzieningen. Nieuwe bewoners kunnen leven terugbrengen in een wijk of dorp. Soms zijn ze zelfs noodzakelijk om voorzieningen overeind te houden. In Stompwijk bijvoorbeeld zijn extra woningen belangrijk om voorzieningen zoals de basisschool, supermarkt, huisartsenpraktijk en verenigingen toekomstbestendig te houden.”
Ben je woningzoekende? Laat je stem horen!
Aan de 224.000 woningzoekenden in Haaglanden heeft de wethouder een duidelijke boodschap. “Deel je verhaal of je zoektocht naar een woning eens tijdens een commissievergadering of gemeenteraadsbijeenkomst. Raadsleden kennen de cijfers over het woningtekort, maar een persoonlijk verhaal van iemand die dagelijks de gevolgen daarvan ervaart, maakt vaak veel indruk.”
Advies aan collega-wethouders
Tot slot heeft de wethouder een duidelijke boodschap voor collega-bestuurders in de regio. “Zie woningzoekenden niet alleen als doelgroep, maar geef ze een plek aan tafel. Betrek hen bijvoorbeeld via klankbordgroepen waarin zowel omwonenden als woningzoekenden vertegenwoordigd zijn.” Volgens haar verandert dat de aard van het gesprek. “Het gaat dan niet alleen over de impact van een project op de bestaande omgeving, maar ook over de kansen die het biedt voor mensen die dringend een woning zoeken. Dat leidt misschien niet altijd tot volledige overeenstemming, maar wel tot meer begrip, een beter gesprek en uiteindelijk beter gedragen woningbouwprojecten. Want uiteindelijk doen we dit voor één doel: voldoende woningen voor iedereen.”
